Naar aanleiding van zijn 75ste verjaardag pakt Rik Vermeersch uit Meulebeke uit met een tentoonstelling over zijn werken van de laatste drie jaar in het Atelier van zijn vader, wijlen José Vermeersch in Lendelede. Tijd dus voor een boeiende babbel met de kunstenaar die teken-, schilder- en beeldhouwkunst en een klein beetje keramiek doet.
Rik is de zoon van de gekende kunstenaar José Vermeersch, die op zijn beurt een telg uit een grote Bissegemse familie was. Gedurende zijn eerste levensjaren woonde Rik in Bissegem en daarna trok het gezin naar Heule. “We woonden 10 jaar in Heule en daar heb ik nog herinneringen aan.” Rik groeide bij zijn ouders samen met een broer en een zus op. Hij liep school in Heule. Daarna trok het gezin naar Lendelede.
“Ik ben de enige in ons gezin die de toer van de beeldende kunst opgegaan ben”, zegt Rik. Het hele gezin was echter wel creatief. “Mijn broer die huisarts was heeft veel talent voor poëzie en theater. Hij heeft gedichten geschreven, deed nog inleidingen van tentoonstellingen en theatrale opvoeringen. Mijn zus studeerde kunstgeschiedenis. Ze stichtte een atelier van wandtapijten naar ontwerpen van kunstenaars.”
Rik
Van kinds aan was Rik eigenlijk al bezig met kunst. Hij hielp zijn vader in zijn atelier, maar louter op technisch vlak. “Ik ben nooit graag naar school geweest, tot ik mocht kiezen voor kunstonderwijs. Toen ik 15 jaar was ben ik naar Sint-Lucas in Gent getrokken om er artistieke humaniora te volgen. Die eerste drie jaar kreeg ik de helft van de tijd theorievakken en de helft praktijk. De volgende drie jaren die ik in Sint-Lucas volgde bestonden ¾ uit praktijkvakken.”
De eerste drie jaar zat Rik op een internaat van Sint-Lucas en de laatste drie jaar op kot. Hij heeft daar ook aan zijn kunst gewerkt.
Rik is voor het eerst op zijn 18de met zijn kunst naar buiten gekomen. “Het was een expositie van persoonlijk werk in mijn vaders toonzaal.”
“Toen ik aan de laatste drie jaar van mijn opleiding begon, bood een leerkracht mij een expositie aan in een bekende Gentse galerij. Het betekende veel voor mij dat ik geïntroduceerd werd in een galerij.”
“Wat er natuurlijk ook bij hoort is dat je veel kritiek krijgt als je naar buiten komt, vooral in het begin.”
“Automatisch heb ik veel van mijn vader geleerd. Ik was enorm geïnteresseerd in wat hij deed en zei, het was een goede leerschool. Ik heb wel een heel andere stijl dan mijn vader.”
Werk
Een jaar nadat Rik zijn studies afgerond had, trouwde hij met Marie-José Maes die ook in Lendelede opgroeide. “Het jaar dat ik na mijn studies nog thuis in Lendelede woonde, heb ik thuis gewerkt. Dan gingen we voor een jaar in Meulebeke in enkele klaslokalen van een oude school wonen.”
Rik verlangde er naar om zelfstandig kunstenaar te worden, maar hij kon natuurlijk niet onmiddellijk volledig van zijn kunst leven.
In avondlessen volgde hij zijn D-cursus om les te mogen geven. Uiteindelijk heeft hij les gegeven in de academie van Kortrijk, Roeselare en Ieper en in het VTI in Poperinge. “Ik had alles samengeteld 30 uren dat ik toen les gaf.” In zijn vrije tijd was Rik bezig met zijn artistiek werk. “Ik aanvaardde om den brode ook veel portretopdrachten, veel tekeningen en soms ook schilderijen.”
Rik en Marie-José zijn dan een tijd conciërge geweest in een villa in Lendelede. Zijn vrouw moest de villa – waar ze woonden, maar die ook een vakantiehuis was – onderhouden, en Rik zorgde naast zijn 30 uur lesgeven en zijn kunst, voor de tuin. “Ondertussen werden in vier jaar tijd ook onze vier kinderen geboren.”
“Daarna hebben we in Meulebeke een vervallen hoevetje gekocht. Ik heb veel van de renovatie zelf gedaan terwijl we nog in de villa in Lendelede woonden. Met onze vier kinderen was dat een hele drukke periode. Ik hielp ook nog veel met mijn vader.” Het gezin van Rik ging in de hoeve in Meulebeke wonen. “Het voordeel van een hoeve voor een artiest is dat er gebouwen bij staan, en dat ik daar mijn atelier kon maken.”
Naargelang Rik kon opbouwen met zijn kunst, bouwde hij af in het onderwijs. “Dat afbouwproces heeft nog een hele tijd geduurd. Laatst gaf ik nog drie avonden per week avondles en in 1997 ben ik gestopt met les geven.”
“Net als mijn vader José was ik 48 jaar toen ik volledig van de kunst kon leven en kon stoppen met ‘verplichte jobs’. Pas op zijn 48ste is mijn vader beginnen beeldhouwen. Hij had tot dan hoofdzakelijk geschilderd. Velen weten dat zelfs niet. Zijn schilderwerken zijn overschaduwd geweest door zijn succes als beeldhouwer.”
Tentoonstelling
Er verscheen deze maand een boek over de laatste 10 jaar schilderwerken van Rik. Dat boek is te verkrijgen in het Atelier José Vermeersch. “Ook 10 jaar geleden – toen ik 65 was – verscheen er een boek. Er was toen een overzicht in het Cultuurcentrum De Zebra in Gent.”
Naar aanleiding van zijn 75ste verjaardag is er een tentoonstelling met Riks werken van de laatste drie jaar. Het betreft vooral schilderwerk en een aantal tekeningen.
Het schilderwerk is vrij uniek. Nog lang voor er computers en printers waren, lijkt Rik al te werken met ‘geschilderde pixels’. Door een combinatie van verschillende kleuren ‘pixels’ komt Rik tot prachtige werken.
De tentoonstelling is nog tot en met 8 december op zaterdag en zondag van 10 tot 18 uur vrij toegankelijk in het Atelier José Vermeersch in de Lampernisbeekstraat 3 in Lendelede. Dat is een zijwegje van de Brugsesteenweg, net op de grens met Hulste. Je volgt de gele pijltjes die het Atelier aantonen (zie foto). Achter het gebouw is er parking voorzien (ook deze staat met pijltjes aangeduid).
Rik is aanwezig op de tentoonstelling en achteraf kan je nog nagenieten bij een drankje.
Atelier José Vermeersch
Het atelier José Vermeersch is het atelier van Riks overleden vader José Vermeersch. “Er is zowel een atelier als een toonzaal. De ateliers worden nog altijd door één van mijn zonen die keramist is gebruikt. Er worden eveneens workshops georganiseerd.”
“Jaarlijks zijn er twee tentoonstellingen van Belgische kunstenaars, en het eerste en het laatste weekend van juli en augustus wordt er vaak ook een ongekend aspect van mijn vaders werk getoond, zoals bv. zijn teken- of schilderwerk. Zo gaven we eens een overzicht van al zijn landschappen die hij maakte, van zijn jeugd tot zijn laatste levensjaar.”
Het kan ook gecombineerd worden met een lezing, een boekvoorstelling of iets muzikaals.”
Geen sleet op inspiratie
Naast zijn pensioen blijft Rik ook verder werken. “Mijn manier van leven is niet veranderd sinds ik met pensioen ben. Ik ben zelfs nog intensiever bezig dan vroeger”, zegt hij. “Je veroudert, dat betekent in feite ook ‘verslijten’, maar er zit nog geen sleet op mijn inspiratie. Dat vuur is nog altijd even sterk.”
Hoe lang Rik bezig is met een werk, hangt sterk af van de aard van het werk waarmee hij bezig is. Ik kan maximum vier uur aan een stuk schilderen, maar vaak is het twee tot drie uur. Het hangt ook af van de conditie.” Normaal schildert Rik in de namiddag en houdt hij de voormiddag voor ander werk zoals mails bijhouden, correspondentie, het organiseren van tentoonstellingen, en samen met een bestuur van 7 mensen de vzw Atelier José Vermeersch runnen.
“Momenteel geniet ik ook enorm van rust, van bijvoorbeeld momenten dat mijn agenda leeg staat. Ik ga graag eens op restaurant maar geniet ook van een uitstapje naar Frankrijk. Ik ben ook een lezer. Ik lees dagelijks. Zoals iedereen heb ik ook karweitjes te doen en moet ik mijn tuin onderhouden.”
Expo’s
Rik ondervond dat het aantal kunstenaars gedurende zijn loopbaan enorm toegenomen is. “Dat aantal is wellicht verhonderdvoudigd! Er is ook buitenlandse kunst bij gekomen. Nu vind je in galerijen ¾ buitenlandse kunst en nog ¼ Belgische. Vroeger was dat omgekeerd. Als kunstenaar kom je nu terecht in de wereld!”
“Wat ook veel veranderd is, is dat er nu extra aandacht is voor jonge kunstenaars. In mijn tijd was die aandacht er nog niet echt.”
Zelf had Rik in een periode ook veel exposities in het buitenland zoals verschillende keren in Nederland, maar ook in Duitsland, Spanje, Frankrijk, Griekenland, Zwitserland, Sint-Petersburg en in China. “Voor een groot deel zijn dat groepstentoonstellingen, maar er zaten ook solo’s in.”
Familie Vermeersch
José Vermeersch, de vader van Rik, was één van de weinigen van de Vlaamse kunstenaars van zijn generatie die ook internationaal zo ver geraakt is. “Hij werd door de burgemeester van Parijs uitgenodigd voor een solotentoonstelling in Bois de Boulogne, gaf als eerste Belg een solotentoonstelling in Mexico City, stond op de Biënnale van Venetië, en stelde tentoon in Duitsland, Italië, Nederland, San Francisco…)
Rik en Marie-José hebben vier zonen, onder wie drie artiesten en een designer. “Allen hebben ze een andere stijl – op het eerste gezicht toch – maar als je dieper kijkt, ervaar je de gelijkenissen.”
“Onze oudste zoon Pieter is de meest internationale bij de drie generaties. Hij is zelfstandig artiest en woont in Turijn. De tweede, Lowie, is designer en runt zijn bedrijf ook in Turijn. Hij is vooral gekend als autodesigner van Ferrari, maar hij ontwerpt ook andere voertuigen zoals vrachtwagens, moto’s… kortom alles wat wielen heeft. De laatste Ferrari is ook zijn design. Hij volgde de universitaire opleiding Industrieel ontwerp, waar ook vormgeving in zit, in Delft. In België kon je dit niet volgen op dat niveau.”
“Onze derde zoon Tinus is eveneens zelfstandig kunstenaar, nl. tekenaar, schilder, keramist en beeldhouwer in Rumbeke. Hij doet dus de vier zelfde disciplines als ik doe, maar zijn werk is helemaal anders.”
“Robin, de jongste, is docent in de hoogste afdeling Beeldhouwen aan Sint-Lucas. Ook zijn werk is weer helemaal anders.”
Ook Marie-José heeft een tijd geschilderd en maakte een periode keramiek. Zij helpt Rik bij de voorbereiding van exposities, doet de boekhouding en zit ook in de vzw Atelier José Vermeersch.
We vragen Rik hoe het er bij hen aan toe gaat als iedereen samen aan tafel zit. Wordt er dan enkel over kunst gesproken? Maar het antwoord is negatief. “Er worden natuurlijk meningen gedeeld en we vertellen over de projecten waarmee we bezig zijn. Er wordt open over gepraat en er wordt soms kritiek gegeven. Maar we maken vooral veel plezier en er wordt veel gelachen, bij een glas wijn en wat eten. We zijn allemaal Bourgondiërs!”
